SHC News Digital | રાષ્ટ્રીય સમાચાર
નવી દિલ્હી: Sajjan Kumar Death : 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણો સાથે જોડાયેલા કેસમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા કોંગ્રેસના પૂર્વ સાંસદ સજ્જન કુમારનું ગુરુવાર, 20 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ દિલ્હીમાં અવસાન થયું છે. તેઓ 80 વર્ષના હતા. તિહાર જેલમાં સજા ભોગવી રહેલા સજ્જન કુમારની તબિયત બગડતાં તેમને સફદરજંગ હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તબીબોએ તેમને મૃત જાહેર કર્યા હતા. હોસ્પિટલ તરફથી તેમના મૃત્યુનું ચોક્કસ કારણ હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.
સજ્જન કુમારનું નામ 1984ના રમખાણો સાથે જોડાયેલા સૌથી ચર્ચિત કેસોમાં રહ્યું હતું. દાયકાઓ સુધી ચાલેલી કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ અલગ-અલગ કેસોમાં તેમને સજા અને રાહત બંનેનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
રાજકારણમાં લાંબી સફર
સજ્જન કુમાર કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા હતા અને દિલ્હીની બહારની લોકસભા બેઠક પરથી ત્રણ વખત સાંસદ રહી ચૂક્યા હતા. તેમનું રાજકીય જીવન લાંબો સમય દિલ્હીની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ રહ્યું હતું.
પરંતુ 1984માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ દિલ્હીમાં થયેલી શીખ વિરોધી હિંસા સાથે તેમનું નામ જોડાયા બાદ તેમની રાજકીય કારકિર્દી પર ગંભીર અસર પડી.
2018માં દિલ્હી હાઈકોર્ટે પાંચ શીખોની હત્યા અને ગુરુદ્વારા સળગાવવાના કેસમાં તેમને આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી. આ ચુકાદા બાદ તેમણે કોંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપ્યું હતું.
2018નો ચુકાદો બન્યો મોટો વળાંક
17 ડિસેમ્બર 2018ના રોજ દિલ્હી હાઈકોર્ટે રાજનગર વિસ્તારમાં બનેલી ઘટનાઓ સાથે જોડાયેલા કેસમાં સજ્જન કુમારને આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી.
આ કેસમાં પાંચ શીખ પરિવારજનોની હત્યા અને ગુરુદ્વારા સળગાવવાનો મામલો હતો. આ ચુકાદો 1984ના રમખાણો સાથે જોડાયેલા કેસોમાં એક મહત્વપૂર્ણ અને હાઈ-પ્રોફાઈલ ચુકાદા તરીકે સામે આવ્યો હતો.
ત્યારથી સજ્જન કુમાર જેલમાં હતા અને તેમના વિરુદ્ધના અન્ય કેસોમાં પણ કાનૂની કાર્યવાહી ચાલુ રહી.
2025માં ફરી આજીવન કેદ
સજ્જન કુમાર સામે ચાલી રહેલી કાનૂની કાર્યવાહી અહીં અટકી નહોતી. ફેબ્રુઆરી 2025માં દિલ્હી કોર્ટે 1984ના રમખાણો દરમિયાન સરસ્વતી વિહાર વિસ્તારમાં બે શીખ પુરુષોની હત્યા સાથે જોડાયેલા કેસમાં તેમને ફરીથી આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી. આ સાથે તેમના વિરુદ્ધના ગંભીર કેસોમાં બીજી આજીવન કેદની સજા નોંધાઈ.
અહેવાલો મુજબ, આ કેસમાં તેમને મૃત્યુદંડથી બચાવવામાં આવ્યા હતા અને તેમની ઉંમર તથા સ્વાસ્થ્ય સહિતના પરિબળોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
2026માં એક કેસમાં મળેલી રાહત
જાન્યુઆરી 2026માં દિલ્હીની એક અદાલતે 1984ના રમખાણો દરમિયાન જનકપુરી અને વિકાસપુરી વિસ્તારમાં હિંસા ભડકાવવાના આરોપ સાથે જોડાયેલા કેસમાં સજ્જન કુમારને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.
કોર્ટનું માનવું હતું કે આ કેસમાં આરોપ સાબિત કરવા માટે જરૂરી વિશ્વસનીય પુરાવા પૂરતા પ્રમાણમાં રજૂ થયા નહોતા. જોકે, આ રાહત મળ્યા છતાં તેઓ જેલમાંથી બહાર આવી શક્યા નહોતા, કારણ કે અન્ય કેસમાં તેમને આજીવન કેદની સજા થઈ ચૂકી હતી.
આ નિર્દોષ છૂટવાના નિર્ણય સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં અપીલ પણ કરવામાં આવી હતી અને મે 2026માં હાઈકોર્ટે આ અપીલ અંગે નોટિસ જારી કરી હતી.
42 વર્ષ સુધી ચાલ્યો કાનૂની સંઘર્ષ
1984ના રમખાણોને હવે ચાર દાયકાથી વધુ સમય વીતી ગયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન અનેક કેસોમાં તપાસ, સાક્ષીઓની પૂછપરછ અને લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા ચાલી.
સજ્જન કુમારનો કાનૂની કેસ પણ અનેક દાયકાઓ સુધી ચાલ્યો. અલગ-અલગ કેસોમાં કોર્ટના નિર્ણયો અલગ રહ્યા—ક્યાંક તેમને સજા થઈ તો ક્યાંક પુરાવાના અભાવે રાહત મળી. જોકે, બે કેસમાં મળેલી આજીવન કેદની સજા વચ્ચે તેઓ જેલમાં જ રહ્યા હતા.
હોસ્પિટલમાં લાવવામાં આવ્યા, તબીબોએ મૃત જાહેર કર્યા
20 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ તિહાર જેલમાં રહેલા સજ્જન કુમારની તબિયત બગડતાં તેમને દિલ્હીની સફદરજંગ હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા હતા.
હોસ્પિટલ પહોંચ્યા બાદ તબીબોએ તેમને મૃત જાહેર કર્યા હતા. સત્તાવાર રીતે તેમના મૃત્યુનું કારણ હજુ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.
તેમના અવસાન સાથે 1984ના રમખાણોના સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહેલા કાનૂની કેસોમાંના એક સાથે જોડાયેલું એક મહત્વપૂર્ણ અધ્યાય પૂર્ણ થયું છે.
રાજકારણથી કોર્ટરૂમ સુધીની સફર
સજ્જન કુમારનું રાજકીય જીવન અને ત્યારબાદની કાનૂની સફર ભારતીય રાજકારણના સૌથી લાંબા ચાલેલા વિવાદાસ્પદ પ્રકરણોમાંથી એક રહી છે.
એક સમયે દિલ્હીના શક્તિશાળી કોંગ્રેસ નેતા તરીકે ઓળખાતા સજ્જન કુમાર બાદમાં 1984ના રમખાણોના કેસોમાં દોષિત ઠર્યા અને જીવનના અંતિમ વર્ષો જેલમાં વિતાવ્યા.
તેમના અવસાનથી 1984ના રમખાણો સાથે જોડાયેલા કાનૂની પ્રકરણમાં એક મોટું નામ હવે ઈતિહાસનો ભાગ બની ગયું છે. જોકે, અન્ય કેસો અને અપીલોની કાનૂની પ્રક્રિયા અંગે સંબંધિત અદાલતોના આગામી નિર્ણયો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
હવે આગળ શું?
સજ્જન કુમારના મૃત્યુ બાદ 1984ના રમખાણો સાથે જોડાયેલા બાકી કાનૂની કેસો અને અપીલો પર તેની શું અસર થશે તે અંગે કાનૂની પ્રક્રિયા મુજબ આગળની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.
હાલમાં સૌથી મહત્વની સત્તાવાર માહિતી એટલી છે કે પૂર્વ કોંગ્રેસ સાંસદ સજ્જન કુમારનું 20 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ 80 વર્ષની વયે દિલ્હીની સફદરજંગ હોસ્પિટલમાં અવસાન થયું છે. તેમના મૃત્યુનું કારણ હોસ્પિટલ દ્વારા હજુ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.
